Karikatür: socialbook.io/cartoonize

Lira Erirken Türkiye Tüm Borsa Alım Satımlarını Durdurdu, Merkez Bankası Çöküşü Durdurmaktan Aciz

TYLER DURDEN

Yeni bir gün ve Türk lirasında yine bir çöküş, ancak bu sefer bir değişiklik oldu: aşırı değer kaybeden para birimi çökerken, Erdoğan sonu gelmeyen çakılmalardan nihayet usandı ve Türkiye piyasalarını kapatmaya başladı.

Ama öncesinde ne olduğuna bakalım: Merkez Bankası’nın Perşembe günü dört aylık faiz indirimi döngüsünü sona erdirme taahhüdü yatırımcıları enflasyonun diz çöktürülebileceğine ikna edemeyince liranın tarihi düşüşü hızlandı ve Cuma gününe girerken ilk kez dolar 16 lira sınırını aştı. Ancak bu sadece bir başlangıçtı ve liradaki değer kaybı sadece saatler sonra dolar kurunun 17.14’e kadar çıkmasını hızlandırarak bu haftaki düşüşleri %17’ye yüksellti. Sene başından o güne kadar para birimi değerinin yarısından fazlasını kaybetti!

Hatırlatmak gerekirse, Merkez Bankası, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın artan tüketici fiyatları karşısında borçlanma maliyetlerini düşürmeye yönelik talepleri doğrultusunda, tek olası sonucu Türkiye ekonomisinin çöküşü ve hiperenflasyon olan ‘Erdoğan Ekonomisi’nin saçma sapan para politikasının bir parçası olarak dün bir haftalık repo faiz oranını Eylül ayından bu yana dördüncü kez, 100 baz puan daha indirerek %14’e düşürdü. Bunun sonucunda yapılan satışlar liranın bu yılki değer kaybını hızla %54 çıkartırken, reel faiz oranları sıfırın altına düştü ve enflasyon şu anda yıllık %21.3.

Erdoğan daha sonra artan fiyatların neden olduğu ekonomik bunalıma, gelecek yılki asgari ücrette %50’lik bir artış emri vererek yanıt verdi. QNB Finansbank Başekonomisti Erkin Işık, müşterilere gönderdiği bir yazıda bunun üretim maliyetlerini artırarak enflasyonu daha da yükselteceğini ve gelecek yıl enflasyonu %2 ila %8 civarında artıracağını belirtti.

Her halükarda, kur 17 liraya yükseldiğinde, Merkez Bankası yalnızca aralık ayında beşinci kez müdahele ederek, yaklaşık bir milyar daha harcadı. Öncekiler gibi bu müdahalenin etkisinin de sadece birkaç dakika sürdüğünü söylemeye gerek yok, kısa bir süre sonra USDTRY tüm zamanların en yüksek seviyesinin biraz altından işlem görmeye devam etti.

Ve sonra, Bloomberg’in bildirdiği üzere çarpıcı yeni bir gelişme yaşandı. Türkiye’nin gösterge borsa endeksi Borsa İstanbul 100’deki tüm işlemler, şimdiye kadar kontrolden çıkmış bir enflasyon döneminde beklendiği gibi temkinli bir biçimde daha yüksek işlem gören hisse senetlerindeki ani bir düşüşün ardından, endekse bağlı devre kesici sistemi tarafından durduruldu.

Endeks kazançlarının tersine dönmesi ve kamuya açık bilgilere göre %5’e kadar düşmesinden sonra, saat 16:24’te İstanbul’da hisse senedi alım satımı, hisse senedi türevleri ve borç repo işlemleri “geçici olarak durduruldu”. İşlemlerin 16:54’te yeniden başlaması planlanıyordu, ancak bunun yalnızca daha fazla satışa yol açacağından eminiz.

Hiperenflasyonun geldiğinin ve bunun hisse senetleri için iyi olmayabileceğinin farkına varılması şuradan görülüyor:

Tabii ki, paniği durdurmaya yönelik bu tür girişimler durumu daha da kötüleştirir ve elbette, sert satışlar yeniden açıldıktan sonra hızlanarak borsada başka bir durdurmaya yol açar…

• HSBC MSCI TÜRKİYE de DEVREDİLEBİLİR MENKUL KIYMETLERE YATIRIM YAPAN KOLEKTİF YATIRIM KURULUŞLARI BORSA YATIRIM FONLARI REKOR DÜŞÜŞTE (HSBC MSCI TURKEY UCITS ETF SINKS TO RECORD LOW)

• TÜRKİYE BORSA ENDEKSİ %9 DÜŞEREK MARTTAN BU YANA EN DÜŞÜK SEVİYEYİ GÖRDÜ

Sonuç olarak, Guardcap Asset Management’tan Delphine Arrighi’nin dediği gibi, “Türkiye, orantısız enflasyona faiz indirimleriyle yanıt vererek bilinmeyen bir yola girdi. Reel faiz oranları negatif kaldığı sürece dolarizasyon para birimi üzerinde baskı oluşturmaya devam edecek.”

Bir anlam ifade eder mi bilmiyoruz ama görüşümüz net ve olanlar kasıtlı yapılıyor: Erdoğan’ın dikkatleri kendisinin ve yandaşlarının yıllardır yaptığı tarihi önemdeki yağmalardan başka yöne çekmek için kasten ekonomik çöküşü ve hiperenflasyonu tetiklemeyi umduğunu düşünüyoruz. Ve bunu yapmanın tek yolu, “dış müdahaleye” bağlayabileceği geniş bir ekonomik çöküş yaratıp, ardından gelen kaosta sessizce ülkeden kaçmaktır. Birkaç darbe de / işine yarayacaktır.

Bu makale ZeroHedge’de yayınlanan İngilizce orijinalinden Türkçeye çevrilmiştir. | Görüş Redaksiyonu