Arda Tunca ile bugün son derece ilginç bir kişiyi konuşacağız: Daniel Ellsberg. RAND cooperation denilen uluslararası üne sahip bir danışmanlık şirketinin ortağı olan ve askeri stratejiler üzerine araştırmalar yapan RAND Cooperation’ın ortağı olmasının yanısıra, ekonomi teorilerinde “Risk altında karar alma teorisi” ve kendi adıyla anılan “Ellsberg Paradoxu” ile rasyonel karar vermenin sınırlarını araştıran bir iktisat teorisyeniydi Ellsberg.
Ellsberg Paradoxu, ilk alternatif arasında verilen kararların sonuç olasılıklarının bilindiği bir seçim lehine -verilen karar akıl dışı ve irrasyonel olsa bile- bilinmeyen olasılıklara tercih edileceğini öngörüyor. Yani insanlar belirsizlikleri sevmiyor. Bilinmeyen bir sonuçtan ziyade getireceği fayda belli olan bir alternatiften yana karar veriyorlar.
Aynı zamanda bir Pentagon analisti olan Daniel Ellsberg’in kamuoyunda asıl tanınmasını sağlayan ise 1971’de Vietnam savaşı sırasında ABD yönetimlerinin kamuoyuna 30 yıl boyunca yalan söylediğine dair edindiği gizli Pentagon belgelerini önce Newyork Times daha sonra Washington Post aracılığıyla kamuoyuna açıklatması oldu. Bir “Risk altında karar alma” teorisyeni olan Ellsberg, büyük bir risk alarak dünya kamuyounda büyük yankı uyandıran Pentagon belgelerini yayınladı ve bu yüzden 139 yıl hapisle yargınlandı.
Pentagon Belgeleri’nin yönetmen Steven Spielberg tarafından filmi de çekilmiştir. “The Post” adlı filmde basın özgürlüğünü cesurca savunan Washington Post’un yöneticisi Merly Streep, Washington Post genel yayın yönetmeni Ben Bradlee rolünü ise Ton Hanks oynamaktadır.
Edwar Snowden National Security Agency (ABD iç gizli servisi) mensubu olan ve ABD tarafından küresel çapta yapılan dinleme ve gözetleme faaliyetlerini yayınladığı gizle belgelerle ifşa eden Edwar Snowden’de kendisine Daniel Ellsberg’i örnek aldığını söylemiştir.
Devamını Podcast yayınımızdan dinleyebilirsiniz.
