Antik çağlarda, Mezopotamya, Mısır, Çin ve Hint gibi uygarlıklar ticaretin gelişimine büyük katkıda bulunmuşlardır. Bu uygarlıklar arasında yapılan ticaret, genellikle kara ve su yollarıyla gerçekleşmiştir. Daha sonra, Ortaçağ’da Avrupa’nın ekonomik canlanmasıyla ticaretin önemi daha da artmıştır.
11. yüzyılda ticaretin canlanmasıyla birlikte Orta Çağ Avrupası’nda ekonomik büyümenin yaşanmasına katkıda bulundu. Ticaretin artması, Avrupa’nın ekonomik ve kültürel açıdan daha entegre hale gelmesine ve farklı bölgeler arasında daha fazla etkileşimin yaşanmasına neden oldu.
Coğrafi keşiflerle birlikte, 15. ve 16. yüzyıllarda Avrupalı denizcilerin yeni kıtalara ulaşmasıyla küresel ticaretin temelleri atılmıştır. Bu dönemde, özellikle Portekiz, İspanya, Hollanda, İngiltere ve Fransa gibi ülkeler arasında denizaşırı ticaret oldukça önemli hale gelmiştir. Endüstri Devrimi ile birlikte ise ticaret, sanayileşme ve teknolojik gelişmelerle daha da hızlanmıştır:
- Hollanda Doğu Hindistan Şirketi (VOC – Vereenigde Oostindische Compagnie): 17. yüzyılın başlarında kurulan VOC, Hollanda’nın Asya ticaretindeki egemenliğini sağlamak amacıyla kurulmuş olan VOC, Asya’daki Hollanda kolonilerinin yönetimini üstlenmiş ve uzun yıllar boyunca dünya ticaretinde önemli bir rol oynamıştır.
- Doğu Hindistan Şirketi (East India Company): 17. yüzyılda İngiltere’de kurulan Doğu Hindistan Şirketi, dünyanın en eski ve en önemli uluslararası şirketlerinden biridir. İngiltere’nin Hint Alt Kıtası’ndaki ticari hakimiyetini sağlamak amacıyla kurulan şirket, ticaret, kolonizasyon ve siyasi etkileşim gibi bir dizi faaliyet yürütmüştür.
Bugün ise küreselleşme ve teknolojik ilerlemelerle birlikte, ticaret dünyanın her yerinde çok daha karmaşık bir hal almıştır. Uluslararası ticaret, hızlı ulaşım ve iletişim araçları sayesinde daha da kolay hale gelmiştir. Bu süreçte, uluslararası ticaret anlaşmaları ve kuruluşları da ticaretin düzenlenmesi ve teşvik edilmesi açısından önemli bir rol oynamaktadır.
Günümüzde dünya çapında faaliyet gösteren birçok büyük ve etkili uluslararası şirket bulunmaktadır. Bu şirketler, genellikle çok uluslu şirketler olarak bilinir ve dünya genelinde çeşitli sektörlerde faaliyet gösterirler. Küresel olarak tanınan uluslararası şirketlerden bazıları:
- Apple Inc.: ABD merkezli teknoloji devi olan Apple, iPhone, iPad, Mac bilgisayarlar ve diğer elektronik ürünlerin üretimi ve satışıyla dünya genelinde tanınmaktadır.
- Google (Alphabet Inc.): ABD merkezli Google, internet arama motoru, reklamcılık, bilgi teknolojileri, bulut bilişim ve yapay zeka gibi alanlarda faaliyet gösteren bir şirkettir.
- Microsoft Corporation: ABD merkezli Microsoft, yazılım, bilgisayar donanımı (Surface), video oyunları (Xbox), arama motorları (Bing), iş yazılımları (Office) ve bulut hizmetleri (Azure) gibi alanlarda faaliyet gösteren dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinden biridir.
- Amazon.com, Inc.: ABD merkezli e-ticaret devi Amazon, dünyanın en büyük online perakende platformlarından biridir. Ayrıca bulut bilişim, yapay zeka, dijital akış ve yapay zeka gibi alanlarda da faaliyet göstermektedir.
Adeta doğal birer tekel (monopol) haline gelen bu şirketler, dünya çapında geniş bir pazar payına sahip olmalarıyla birlikte, ekonomi ve teknoloji alanında küresel çapta büyük bir etkiye sahiptirler. Birkaç örnekle sınırladığımız bu benzeri şirketler, 21. yüzyılda teknolojik gelişmelere liderlik etmiş ve yönlendirmiş şirketlerdir.
Devamını podcast yayınımızdan dinleyebilirsiniz.
Not: Değerli dinleyciler haftada bir yaptığımız ve her Cumaertesi yayınladığımız Multidisipliner Söyleşileri sağlık nedenlerinden dolay gecikmeli olarak yayına girdik. Lütfen mazur görün.
