Girizgâh
Yeni devlet kapitalizmi, 20. yüzyılın sonlarından itibaren belirginleşen ve özellikle 21. yüzyılda daha fazla dikkat çeken bir ekonomik modeldir. Bu modelde, devlet hem piyasa mekanizmalarını hem de devlet müdahalelerini kullanarak ekonomik kalkınmayı ve stratejik sektörlerdeki kontrolü sürdürmeyi amaçlar. Yeni devlet kapitalizmi, klasik devlet kapitalizminden farklı olarak daha esnek ve piyasa odaklı bir yaklaşım sergiler. İşte bu modelin bazı temel özellikleri ve örnekleri:
Temel Özellikler
- Devletin Aktif Rolü: Devlet, stratejik sektörlerde doğrudan yatırımlar yapar ve bu sektörlerdeki şirketlerin kontrolünü elinde tutar. Bu, genellikle enerji, teknoloji, savunma ve altyapı gibi alanlarda görülür.
- Kamu-Özel Ortaklıkları: Devlet ve özel sektör arasında işbirliği yapılır. Devlet, özel şirketlere çeşitli teşvikler ve destekler sunarak ekonomik büyümeyi teşvik ederken, aynı zamanda belirli stratejik hedeflerin gerçekleştirilmesini sağlar.
- Piyasa Mekanizmalarının Kullanımı: Devlet, ekonomik planlamada piyasa mekanizmalarını kullanır, ancak gerektiğinde müdahaleci politikalar uygulamaktan da kaçınmaz. Bu, piyasaların etkinliğini artırırken, aynı zamanda stratejik hedeflerin gözetilmesine olanak tanır.
- Uluslararası Rekabet: Yeni devlet kapitalizmi modeli, ülkelerin küresel piyasalarda rekabet edebilirliğini artırmayı hedefler. Devlet destekli şirketler, uluslararası pazarlarda önemli oyuncular haline gelir.
Örnek Ülkeler ve Uygulamaları
- Çin: Çin, yeni devlet kapitalizminin en belirgin örneklerinden biridir. Çin hükümeti, devlete ait şirketler (SOEs) aracılığıyla ekonomik kalkınmayı yönlendirmekte ve stratejik sektörlerde büyük yatırımlar yapmaktadır. Aynı zamanda, özel sektörü destekleyerek inovasyonu teşvik etmektedir.
- Rusya: Rusya da enerji sektöründe ve diğer stratejik alanlarda devlet kontrolünü sürdürmekte, aynı zamanda ulusal şampiyon olarak adlandırılan büyük şirketleri desteklemektedir.
Yeni devlet kapitalizmi, günümüzde özellikle gelişmekte olan ülkeler tarafından ekonomik kalkınma ve küresel rekabetçilik stratejisi olarak benimsenmektedir. Bu model, piyasa mekanizmaları ile devlet müdahaleleri arasında dengeli bir yaklaşım sergileyerek, farklı ekonomik ve sosyal hedeflerin gerçekleştirilmesini amaçlamaktadır.
Devlet ve yeni Devlet Kapitalizmi konusunda daha fazla bilgi sahibi olmak isteyen dinleyicilerimiz Prof. Dr. Serap Durusoy ve Gülenay Baş Dınar’ın bu kapsamlı çalışmalarından yararlanabilirler:
“Devlet tarih boyunca sosyal ve ekonomik hayatın önemli bir aktörü olmuştur. Devlet müdahalesinin araçları ve alanları sosyal algılarla ve politik kurumlarla bağlantılı olarak zaman içinde önemli ölçüde değişmiştir. Bu müdahaleler gerek teknik (ekonomi politik araçların kullanılması açısından) gerekse politik açıdan (devlet müdahalesi ile kimin çıkarlarına hizmet edildiği açısından) oldukça farklı özelliklere sahiptir. Bu nedenle, devletin ekonomik hayata müdahale biçimleri incelenirken Dünya ekonomisinin içinde bulunduğu durumun ve dönemin politik koşullarının göz önünde bulundurulması gerekir.
Nitekim 2008 Krizi sonrasında oluşan ekonomik ve politik koşullardaki değişim devletin ekonomik hayata müdahale biçimine ilişkin tartışmaların yeniden yoğunluk kazanmasına neden olmuştur.”
Tanıtım Bülteninden
