İsveç, yüzyıllardır sürdürdüğü tarafsızlık politikasını geride bırakarak İsveç NATO üyeliği sürecini tamamladı. Peki bu karar ülkeyi gerçekten daha mı güvende kıldı? Gazeteci Torbjörn Sassersson, İsveç güvenlik politikası, ABD ile imzalanan savunma anlaşması ve artan jeopolitik riskler üzerinden NATO sonrası İsveç gerçeğini analiz ediyor. 2024 yılında gerçekleşen İsveç NATO üyeliği, ülkenin dış politika tarihinde bir dönüm noktası oldu. Uzun yıllar boyunca tarafsızlığıyla bilinen İsveç, artık NATO genişlemesinin bir parçası olarak Avrupa güvenliği tartışmalarının merkezinde yer alıyor. Bu süreci ele alan ödüllü gazeteci Torbjörn Sassersson, İsveç’in aldığı bu kararın güvenlikten çok yeni riskler doğurduğunu savunuyor.
İsveç NATO’ya Katıldı Ama Bedeli Ne Olacak?
İsveç, yüzyıllar boyunca tarafsızlığıyla tanınan bir İskandinav ülkesi olarak biliniyordu. Ancak bu geleneksel dış politika çizgisi, 2024 yılında ülkenin NATO’ya katılmasıyla köklü biçimde değişti. Ardından ABD ile imzalanan Savunma İş Birliği Anlaşması (DCA), İsveç’in güvenlik mimarisini tamamen yeni bir döneme taşıdı.
Peki İsveç halkı bugün gerçekten daha mı güvende?
Bu soruyu, ödüllü İsveçli gazeteci ve NewsVoice platformunun kurucusu Torbjörn Sassersson ile yapılan Neutrality Studies kapsamlı bir söyleşi üzerinden ele alıyoruz.
İsveç’in NATO’ya Katılım Süreci ve Tartışmalı Karar
NATO Öncesi İsveç’in Tarafsızlık Politikası
İsveç, iki dünya savaşı boyunca ve Soğuk Savaş döneminde askeri tarafsızlığını korumuş nadir ülkelerden biriydi. Bu politika, ülkenin uluslararası arenada arabulucu ve denge unsuru olarak görülmesini sağladı.
Torbjörn Sassersson’a göre bu çizgi, özellikle 2014’ten sonra bilinçli biçimde aşındırıldı. İsveç kamuoyu, giderek artan bir şekilde Rusya tehdidi söylemiyle karşı karşıya bırakıldı. 2022’ye gelindiğinde bu söylem, güvenlik tartışmasından açık bir korku atmosferine dönüştü.
İsveç Halkına Sorulmadan Alınan NATO Kararı
Referandum Eksikliği ve Demokratik Meşruiyet Tartışması
Sassersson’un en sert eleştirilerinden biri, NATO üyeliği konusunda hiçbir referandum yapılmamış olması. Böylesine tarihsel bir kararın halka sorulmadan alınması, İsveç’te demokratik meşruiyet tartışmalarını beraberinde getirdi.
Bugün bazı insanlar kendini daha güvende hissediyor olabilir; ancak Sassersson’a göre bu duygu, gerçek bir güvenlikten ziyade korkuya alışma hâli.
ABD ile Savunma Anlaşması (DCA) ve İsveç’te Kurulacak Askeri Üsler
ABD Askeri Üslerinin İsveç İçin Anlamı
ABD ile imzalanan DCA anlaşması, Amerikan ordusuna İsveç topraklarında 17 askeri üs kurma hakkı tanıyor. Resmî açıklamalara rağmen, bu üslerin hangi aşamada olduğu konusunda kamuoyuna net bilgi verilmiyor.
NATO talepleri doğrultusunda altyapı yatırımları hız kazanırken, savunma sanayii büyük kazançlar elde ediyor. Bu durum, İsveç’in barışçıl kimliğinden uzaklaştığı yönündeki eleştirileri güçlendiriyor.
İsveç Gerçekten Daha mı Güvende?
Sassersson’a göre İsveç ve Finlandiya, Ukrayna’dan sonra NATO–Rusya geriliminde yeni bir cephe hattına dönüşebilir. Özellikle Baltık Denizi ve Kuzey Avrupa, bu senaryoda kritik öneme sahip.
İsveç’in Rusya’ya olan coğrafi yakınlığı, olası bir çatışmada ülkeyi doğrudan hedef hâline getirebilir.( St. Petersburg ve Moskova’ya Yakınlık Faktörü)
Bu da NATO üyeliğinin güvenlikten çok risk üretip üretmediği sorusunu gündeme taşıyor
Grönland Krizi ve NATO İçindeki Çatlaklar
ABD’nin Grönland Planları Ne Anlama Geliyor?
Söyleşide (Neutrality Studies) öne çıkan bir diğer başlık, ABD’nin Grönland üzerindeki emelleri. Grönland hâlen Danimarka’ya bağlı özerk bir bölge olmasına rağmen, ABD’nin “kontrol” söylemi NATO içindeki dengeleri sarsıyor.
ABD’nin “NATO Grönland’ı koruyamaz” iması, ittifakın güvenilirliğini sorgulatıyor. Bu durum, İskandinav ülkelerinde ciddi bir huzursuzluk yaratıyor.
Ana Akım Medya, Alternatif Gazetecilik ve Torbjörn Sassersson
Torbjörn Sassersson, kurucusu olduğu NewsVoice üzerinden ana akım medyada yer bulamayan görüşleri yayımlıyor. Rusya’nın, Orta Avrupa liderlerinin ve NATO karşıtı çevrelerin bakış açıları bu platformda yer alıyor.
Ana Akım Medyada NATO Tartışmasının Bastırılması
Sassersson’a göre İsveç’te ana akım medya, NATO konusunda gerçek bir tartışmaya izin vermiyor. İlginç olan ise, bazı siyasetçilerin alternatif medyayı gizlice takip etmesi.
İsveç’te Günlük Hayat: Ekonomi, Güvenlik ve Toplumsal Endişeler, Hayat Pahalılığı ve Alım Gücündeki Düşüş
İsveç halkının en büyük gündemi ekonomi. Fiyatlar artarken maaşlar aynı hızda yükselmiyor. Halk kendini giderek daha yoksul hissediyor.
İsveç’te Güvenlik Algısı ve No-Go Bölgeleri
Özellikle büyük şehirlerde güvenlik algısı zayıflamış durumda. Kadınlar ve gençler sokakta kendilerini eskisi kadar güvende hissetmiyor.
Kamu Hizmetlerinde Yaşanan Aksaklıklar
Kar temizleme, sosyal bakım ve yaşlı hizmetleri gibi alanlarda ciddi sorunlar yaşanıyor. Bu da devletin temel hizmetleri yerine getirmekte zorlandığı algısını güçlendiriyor.
İsveç’te Yeni Siyasi Arayışlar ve Alternatif Partiler: Ambition Sweden ve “Sağ–Sol” Ötesi Siyaset
Sassersson’un destek verdiği Ambition Sweden hareketi, kendini sağ ya da sol olarak tanımlamıyor. Akılcılık, ulusal çıkar ve ifade özgürlüği vurgusu öne çıkıyor.
Avrupa’da Yükselen Yeni Siyasi Hareketler
İsveç, Avrupa genelinde gözlemlenen yeni siyasi dalganın bir parçası. Geleneksel partilere duyulan güvensizlik, yeni aktörleri öne çıkarıyor.
İsveç’in Geleceği: NATO Üyesi Bir Ülke Olarak Yol Ayrımı
İsveç, NATO’ya belki de en karmaşık dönemde katıldı. Bir yanda Rusya ile tırmanan gerilim, diğer yanda ABD’nin Grönland üzerinden yarattığı belirsizlik…
Sonuç olarak İsveç NATO üyeliği, İsveç’i daha güvenli bir ülke hâline getirip getirmediği hâlâ tartışmalı bir konu. İsveç güvenlik politikası, artık yalnızca ulusal değil, küresel güç dengelerinin bir parçası. Torbjörn Sassersson’un analizleri, NATO sonrası İsveç’in geleceğinin belirsizliklerle dolu olduğunu gösteriyor ve bu belirsizlik yalnızca İsveç’i değil, tüm Avrupa güvenliğini yakından ilgilendiriyor.
Torbjörn Sassersson’a göre temel soru şu:
İsveç gerçekten kendi güvenliğini mi artırıyor, yoksa küresel güç mücadelesinde başkalarının stratejik hesaplarının bir parçası mı oluyor?
Bu soru yalnızca İsveç için değil, tüm Avrupa için kritik önemde.
Kaynak: Neutrality Studies: https://www.youtube.com/watch?v=NGjw7VXNiNM
